Nỗi khổ chung của nghề
Kể những tình huống ai trong ngành cũng từng gặp bằng giọng hài, để người ta tag nhau vào. Ví dụ: “5 kiểu khách nhắn ‘em ơi sửa xíu thôi’”, “Một ngày của freelancer: kỳ vọng và thực tế”. Đây là tuyến kéo người mới về kênh.
người vui tính
Thương hiệu của bạn có một lợi thế mà kiến thức không mua được: người ta muốn xem bạn. Bạn nói được những điều thật, kể cả điều khó nghe, theo cách khiến người nghe bật cười trước rồi mới giật mình.
Nhóm động lực · Kết nối
Muốn gắn bó, thuộc về, và làm người khác thấy họ không một mình.
Trong một căn phòng đang căng, bạn là người buông ra đúng một câu khiến cả phòng cười và ai cũng thở được. Bạn không cố tình, đầu óc bạn tự chạy theo hướng đó: thấy cái vô lý trong điều ai cũng coi là bình thường, thấy cái buồn cười trong chính thất bại của mình. Bạn sống ở thì hiện tại. Việc gì không vui, bạn sẽ tìm cách làm cho nó vui, hoặc bỏ.
Nội dung của bạn vì thế có thứ mà nhiều chuyên gia thèm: người ta xem hết, rồi gửi cho bạn bè. Giữa một newsfeed đầy những bài dạy đời lên gân, bạn là người dám nói “vua đang cởi truồng” mà không ai giận nổi. Đó đúng là vai của anh hề trong triều đình ngày xưa: người duy nhất được nói thật với vua, vì nói bằng câu đùa. Tiếng cười hạ hàng rào phòng thủ xuống, và sự thật lọt vào qua đó.
Nỗi sợ thầm kín của bạn là nhàm chán: chán chính mình, hoặc làm người khác chán. Nó giữ cho bạn luôn tươi mới, nhưng cũng khiến bạn ngại những việc khô mà cần, như viết một trang bán hàng tử tế hay nói nghiêm túc về giá trị chuyên môn của mình. Khi câu chuyện bắt đầu chạm vào chỗ thật, phản xạ của bạn là pha trò để lướt qua. Khán giả cười, và không bao giờ biết bạn giỏi tới đâu.
Khi làm đúng, bạn giống người bạn vui nhất trong nhóm mà hóa ra cũng là người hiểu chuyện nhất. Người ta đến vì tiếng cười, ở lại vì nhận ra sau mỗi câu đùa là một quan sát sắc. Ngành nào cũng có chỗ cho người làm kiến thức khô trở nên dễ nuốt, và chỗ đó thường còn trống. Việc của bạn là để tiếng cười mở cửa, rồi để chuyên môn bước ra đứng cạnh nó.
“My way of joking is to tell the truth. It's the funniest joke in the world.”
01Khát khao
Sống trọn khoảnh khắc đang có, vui với nó, rồi kéo người khác vui cùng. Bạn muốn công việc cũng phải có chỗ cho sự chơi, nếu không thì ra làm một mình để làm gì.
02Món quà bạn mang lại
Cảm giác nhẹ người. Xem bạn xong, vấn đề của người ta vẫn còn đó nhưng bớt đáng sợ, và họ nhớ ra rằng mình được phép cười giữa lúc đang rối.
03Giá trị
Niềm vui, sự tự nhiên, tính thật thà không màu mè. Bạn dị ứng với sự lên gân, và thấy khó tin những ai không tự cười mình được.
04Cách tiếp cận
Chơi với vấn đề: lật ngược nó, phóng đại nó, so nó với một thứ chẳng liên quan, cho tới khi cái vô lý lộ ra và ai cũng thấy. Tự trào trước, rồi mới trêu tới người khác.
05Nỗi sợ
Nhàm chán, và bị thấy là nhàm chán. Sâu hơn nữa là nỗi lo khi thôi đùa, người ta sẽ không còn lý do ở lại.
06Nguồn năng lượng
Tiếng cười bật ra thật, và những tin nhắn kiểu “ngày tệ mấy xem bạn xong cũng cười được”. Bạn biết mình đang làm đúng khi một điều khó bỗng thành dễ nói.
Điểm mạnh
Ở ba giây đầu tiên, bạn có lợi thế bẩm sinh. Người ta dừng lại vì buồn cười, xem hết vì tò mò, và chia sẻ vì muốn bạn bè cười cùng. Nội dung của bạn tự đi xa mà không cần ngân sách quảng cáo.
Một nhận xét thẳng dễ gây tự ái, cùng nhận xét đó bọc trong câu đùa lại được gật gù. Bạn có thể chỉ ra thói xấu của ngành, của khách, của chính mình mà người nghe vẫn thấy dễ chịu.
Thuế, bảo hiểm, pháp lý, kỹ thuật: chủ đề càng khô thì một người giải thích có duyên càng hiếm và càng quý. Người ta nhớ ví dụ buồn cười lâu hơn nhớ định nghĩa, nên họ nhớ luôn cả bạn.
Điểm mù
Khán giả quý bạn như một nguồn giải trí, nhưng khi cần chi tiền lớn họ lại tìm người “nghiêm túc hơn”. Lý do thường đơn giản: bạn chưa bao giờ cho họ thấy bằng chứng chuyên môn, chỉ cho họ thấy bạn vui.
Mỗi khi nội dung sắp chạm vào điều thật, như một quan điểm rõ, một thất bại còn đau hay một lời chào bán, bạn pha trò để thoát. Tiếng cười thành tấm khiên. Khán giả thấy vui nhưng không thấy bạn, và khó trả giá cao cho một người họ chưa từng thấy nghiêm túc.
Bài hài nhảm luôn nhiều tương tác hơn bài có chuyên môn, và thuật toán dạy bạn làm thêm thứ đó. Vài tháng sau, kênh đông hơn nhưng lệch hẳn khỏi thứ bạn bán, còn bạn thì kiệt sức vì ngày nào cũng phải buồn cười.
Khi đi quá đà
Khi đi quá đà, Người vui tính không nghiêm túc nổi với bất cứ điều gì: đùa cả lúc khách đang cần được lắng nghe, để châm biếm trượt thành mỉa mai cay độc, lấy người yếu thế ra làm trò. Phía sau là một người né mọi cảm xúc khó, bỏ dở mọi việc hết vui, và dùng câu “đùa thôi mà” để khỏi chịu trách nhiệm về lời mình nói.
Niềm tin cốt lõi
Người vui tính tin rằng đời quá ngắn để sống nghiêm trọng, và một sự thật nói bằng tiếng cười sẽ đi xa hơn một sự thật nói bằng bài giảng.
Nên
Tránh
Ba tuyến nội dung
Kể những tình huống ai trong ngành cũng từng gặp bằng giọng hài, để người ta tag nhau vào. Ví dụ: “5 kiểu khách nhắn ‘em ơi sửa xíu thôi’”, “Một ngày của freelancer: kỳ vọng và thực tế”. Đây là tuyến kéo người mới về kênh.
Lấy một khái niệm chuyên môn và giải thích bằng phép so sánh buồn cười. Ví dụ: “Giải thích dòng tiền bằng chuyện đi chợ của mẹ mình”, “Hợp đồng dịch vụ, bản dành cho người ghét đọc hợp đồng”. Đây là tuyến chứng minh bạn giỏi thật.
Trêu những lời khuyên sáo rỗng, những trend vô lý trong ngành, rồi nói ra cách làm bạn tin là đúng. Ví dụ: “Mình thử dậy 5 giờ sáng theo lời các guru, và đây là biên bản hiện trường”. Câu đùa là nửa đầu, quan điểm của bạn là nửa sau.
Định dạng hợp nhất
Câu mở bài dùng được ngay
Mình vừa mắc một sai lầm ngớ ngẩn tới mức phải kể ra, để ít nhất nó cũng có ích cho ai đó: …
Không ai nói với bạn điều này về [chủ đề], chắc vì nói ra thì hơi quê. Mình thì quen quê rồi.
[Lời khuyên phổ biến trong ngành]. Mình đã làm theo đúng từng chữ. Sau đây là biên bản thiệt hại.
Thế mạnh của bạn là người học ở lại tới buổi cuối. Hãy bán đúng điều đó: một chủ đề ai cũng ngán, được dạy theo cách không ai ngủ gật. Kèm kết quả thật của học viên để thấy vui không có nghĩa là nhẹ ký.
Người ta trả tiền hằng tháng để được ở trong một nơi vui, có người cùng nghề, có bạn dẫn dắt. Bạn giỏi giữ không khí, mà không khí chính là thứ khiến thành viên ở lại lâu.
Viết nội dung, làm kịch bản, dẫn chương trình, đứng lớp đào tạo cho doanh nghiệp muốn thông điệp khô của họ có người chịu nghe. Ở đây sự hài hước chính là chuyên môn, nên bạn định giá cao được.
01
Giữ một nhịp cố định: cứ vài bài hài thì có một bài cho thấy bạn giỏi thật, như một case study, một phân tích, một kết quả của khách. Bài đó vẫn có thể duyên, nhưng phải khiến người xem nghĩ “người này làm được việc”, chứ không dừng ở “người này vui”.
02
Mỗi tháng viết ít nhất một bài không có câu đùa nào: một điều bạn tin, một lần bạn thất bại thật, một lời chào bán rõ ràng. Khán giả quen thấy bạn vui sẽ dừng hẳn lại khi bạn hạ giọng. Sự tương phản đó là vũ khí, đừng bỏ phí.
03
Trước khi đăng một bài hài, tự hỏi: người cười với bài này có phải người sẽ cần dịch vụ của bạn không? Hài về nỗi khổ của đúng tệp khách hàng thì kéo về khách hàng. Hài chung chung thì kéo về người xem cho vui rồi đi.
Trong 7 ngày tới
Ghim lên đầu trang một bài nói rõ bạn làm nghề gì, giúp được ai, kết quả ra sao. Bài này được phép không buồn cười.
Chọn chủ đề khô nhất trong chuyên môn của bạn và làm một video hoặc bài viết giải thích nó bằng một phép so sánh hài.
Lần tới có người hỏi giá, trả lời thẳng bằng mức giá và phạm vi công việc, không kèm câu đùa hay icon cười trừ nào.
Thương hiệu và nhân vật cùng nguyên mẫu
Old Spice · M&M's · Ben & Jerry's · Dollar Shave Club
Làm người ta cười là việc khó, và bạn làm được như chơi. Giờ hãy cho họ thấy cả phần còn lại: người đứng sau câu đùa cũng giỏi đúng như họ hy vọng.
Lưu ý
Kết quả này để tham khảo và định hướng. Mỗi người có một câu chuyện và nguồn năng lượng riêng, không nằm gọn trong khuôn mẫu nào. Bạn có thể mang nhiều hơn một nguyên mẫu, và chính cách chúng pha vào nhau mới làm nên nét riêng của bạn.
01Dấu ấnMuốn để lại dấu ấn, dám mạo hiểm để thay đổi điều gì đó.
02Tự doMuốn tự do đi tìm sự thật, trải nghiệm và ý nghĩa của riêng mình.
03Trật tựMuốn dựng nên thứ gì đó vững chãi, có cấu trúc, tồn tại lâu dài.
04Kết nốiMuốn gắn bó, thuộc về, và làm người khác thấy họ không một mình.
Biết nguyên mẫu mới là điểm bắt đầu. Biến nó thành định vị, hệ thống nội dung và sản phẩm có giá rõ ràng là phần việc dài hơn. Đội ngũ Vũ Trụ Creator làm việc 1:1 trên đúng business của bạn, và đi cùng đến khi nó chạy.